Vefâtının sene-i devriyesi vesilesiyle Sultan 3. Ahmed Hân’ı şahsiyeti ve hizmetleriyle hatırlıyor, hayırla ve minnetle yâd ediyoruz.
IV. Mehmed’in oğlu ve II. Mustafa’nın kardeşi olup annesi Râbia Emetullah Gülnûş Sultan’dır. 22 Ramazan 1084 (31 Aralık 1673) Pazar günü dünyaya geldi. İlk hocası Şeyh-i Sultânî Mehmed Efendi’dir. Daha sonra Seyyid Feyzullah Efendi’nin talebesi oldu. On dört yaşında iken, II. Süleyman’ın tahta çıkarılması üzerine, babası IV. Mehmed ve ağabeyi Mustafa ile birlikte Topkapı Sarayı’ndaki Şimşirlik Dairesi’ne kapatıldı. Daha sonra Edirne’ye nakledilerek amcaları II. Süleyman, II. Ahmed ve ağabeyi II. Mustafa’nın padişahlıkları süresince burada kaldı. Nihayet 1703 Edirne Vak‘ası sırasında, II. Mustafa’yı tahttan indirmek için Edirne’ye yürüyen cebecilerin kendi aralarında müftü tayin ettikleri Mehmed Efendi’nin ısrarı ile, 17 Ağustos 1703 günü âsiler tarafından tahta çıkarılmasına karar verildi ve bir gün sonra Çorlu’da adına hutbe okundu. 22 Ağustos’ta, âsilerin sadrazam tayin ettikleri Kavanoz Ahmed Paşa tarafından Edirne Sarayı’ndan alındı ve ertesi gün kendisine biat merasimi yapıldı.
Böylece fiilen tahta geçen III. Ahmed, ilk iş olarak, eski padişah II. Mustafa ve çocuklarının Edirne Sarayı’na kapatılmasına dair hattı çıkarttı ve Dârüssaâde ağası Nezir Ağa’yı azletti. Bu arada, Kavanoz Ahmed Paşa’nın sadrazamlığı ile İmâm-ı Sultânî Mehmed Efendi’nin şeyhülislâmlığını resmen tasdik etti ve âsi reislerinden Çalık Ahmed Ağa’yı vezirlik rütbesiyle yeniçeri ağası yaptı. Edirne Bayezid Camii’nde adına okunan hutbeyi dinledikten sonra, askerin cülûs bahşişi ve aylıkları hususunda çıkan hadiseleri para dağıtmak suretiyle yatıştırdı. Eski şeyhülislâm Feyzullah Efendi’nin katli, çocuklarının ve damatlarının yakalanması, eski vezirlerin uzaklaştırılması gibi olaylardan sonra İstanbul’a hareket etti. 16 Eylül Pazar günü İstanbul’a varan yeni padişah, Edirne’den gelenlerle İstanbul’u bekleyen âsiler arasındaki anlaşmayı müteakip alay ile doğruca Eyüp Sultan’a giderek Hz. Hâlid’in türbesini ziyaret etti ve gelenekler uyarınca Hz. Peygamber’in kılıcını kuşandı; daha sonra törenle Edirnekapı yolundan Topkapı Sarayı’na hareket etti. III. Ahmed’in İstanbul’da ilk karşılaştığı hadise, cebecileri örnek alan yeniçeriler ile bostancıların ayaklanma teşebbüsü olmuş, fakat bu hadise kısa zamanda bastırılmıştır. Bu arada, eski şeyhülislâm Feyzullah Efendi’nin yakını olan devlet adamlarını sürgüne gönderen III. Ahmed, daha sonra kız kardeşi Hatice Sultan ile kocası Moralı Enişte Hasan Paşa’nın yardımlarıyla, tahta çıkarılırken mevki verdiği âsilerin elebaşılarından yeniçeri ağası Vezir Çalık Ahmed Paşa, Sadrazam Kavanoz Ahmed Paşa ve Şeyhülislâm İmâm-ı Sultânî Mehmed Efendi’yi bertaraf ederek bunların tahakkümünden kurtulmuştur. Böylece devlet idaresine tam mânasıyla hâkim olan padişah, etrafa dağılmış veya gizlenmiş âlimlerle eski vezirlerden birçoğuna yeni vazifeler vermiş ve iş başına getirdiği sadrazamlardan Moralı Enişte Hasan Paşa, Kalaylıkoz Ahmed Paşa ve Baltacı Mehmed Paşa’nın ilk sadâreti döneminde daha ziyade devletin iç meseleleriyle meşgul olmuştur.
23 Osmanlı padişahı, 88. İslâm halifesi olan Sultan 3. Ahmed Hân, 30 Aralık 1673 tarihinde Dobriç’te doğdu. Babası Sultan 4. Mehmed Hân, annesi Emetullah Rabia Gülnûş Sultandır.
Küçük yaşlarından itibaren iyi bir eğitim görerek yetişti. Terbiyesiyle öne çıkan bir çocuktu. Devrin büyük hocalarının rahle-i tedrisatından geçti. Şehzadeliği döneminde de kendisini yetiştirmeyi ihmal etmedi.
Matbaanın Kuruluşu ve İsmail Efendi Hazretlerinin Meşihatı
Saltanatı devrinde, bütün olumsuzluklara rağmen mühim gelişmelere imza attı. İbrahim Müteferrika tarafından açılan ilk matbaa onun fermanıyla kuruldu. Avrupa’da yaşanan gelişmeleri, gönderdiği elçiler vasıtasıyla yakından takip ederek Osmanlı Devletinin duraklamasının önüne geçmeye çalıştı.
İsmailağa Camiimizin bânîsi Şeyhülislâm Ebûishakzâde İsmail Naim Efendi Hazretleri, Sultan 3. Ahmed dönemi Şeyhülislâmlarındandır. İsmailağa Camii de Sultan 3. Ahmed Hân devrinde inşa edilmiştir. İsmailağa hazîremizde medfûn Şeyhülislâm İshâk Efendi de onun devrinde, İbrahim Müteferrika tarafından kurulmuş olan matbaada musahhihlik vazifesi üstlenmiştir.
Sultan 3. Ahmed Hân, Patrona Halil ve yandaşlarının başlattığı isyan neticesinde 1 Ekim 1730’da tahttan çekildi. Tahttan indirildikten sonra altı yıl daha yaşayan padişah altmış üç yaşında vefat etti ve Eminönü Yeni Camii yakınında bulunan Vâlide Turhan Sultan türbesine defnedildi. Mevlâ Te‘âlâ rahmet eylesin.
İyi bir nişancı idi
III. Ahmed aynı zamanda iyi bir nişancı idi; seksen beş adımdan tek atışta bir altın dinarı tüfekle vurduğu, dokuz yüz geze (arşın) ok atıp Okmeydanı’nda adına taş diktirdiği bilinmektedir.
